باران رحمت

خواندن نوحه و مداحى به نحو غنا و كيفيت لهوى جايز نيست، و مداحان بايد توجه كافى داشته باشند كه تا دير نشده در بعضى خوانده‌هاى خود تجديد نظر كنند و خداى ناكرده كارى نكنند كه فرداى قيامت پشيمان شوند، خداوند به عزت امام حسين عليه السّلام به همۀ كسانى كه در راه امام حسين عليه السّلام خالصانه تلاش مى‌كنند و مراسم صحيح را ترويج مى‌كنند توفيق عطا كند.

________________________________________
تبريزى، جواد بن على، استفتاءات جديد (تبريزى)، دو جلد، قم - ايران، اول، ه‍ ق

توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)؛ ج‌2، ص: 216

2: سيستانى: مسأله 2039 غنا حرام است و منظور از آن، سخن باطلى است كه با آوازى خوانده مى‌شود كه مناسب مجالس لهو و لعب باشد و همچنين جايز نيست با اينگونه صدا، قرآن و دعا و مانند آن را بخوانند و بنا بر احتياط واجب سخنانى غير از آنچه گفته شد نيز به اينگونه صدا نخوانند. و همچنين گوش دادن به غنا حرام است و اجرت گرفتن بر آن نيز حرام است و ملك گيرنده نمى‌شود و همچنين ياد گرفتن و ياد دادن آن نيز جايز نيست. و موسيقى يعنى نواختن آلات مخصوص موزيك نيز اگر به نحوى باشد كه مناسب مجالس لهو و لعب است حرام است و غير آن، حرام نيست و اجرت گرفتن بر نواختن موسيقىِ حرام نيز حرام است و مِلكِ گيرنده نمى‌شود و تعليم و تعلّم آن نيز حرام است.

________________________________________
خمينى، سيد روح اللّٰه موسوى، توضيح المسائل (محشّٰى - امام خمينى)، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، قم - ايران، هشتم، 1424 ه‍ ق

توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)؛ ج‌2، ص: 834

3: مسأله 33 آوازى كه مخصوص مجالس لهو و بازيگرى است، غنا و حرام مى‌باشد. و اگر نوحه يا روضه يا قرآن را هم با غنا بخوانند حرام است ولى اگر [1] آن را با صداى خوب بخوانند كه غنا نباشد اشكال ندارد [2]

________________________________________
خمينى، سيد روح اللّٰه موسوى، توضيح المسائل (محشّٰى - امام خمينى)، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، قم - ايران، هشتم، 1424 ه‍ ق

توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)؛ ج‌2، ص: 966

4: مقام معظم رهبری:

س 1150: آيا غنا در مثل قرآن و دعا و اذان جايز است؟

ج: غنا صوتى است كه با ترجيع و طرب همراه بوده و مناسب با مجالس لهو و گناه باشد كه بطور مطلق حرام است حتّى اگر در دعا و قرآن و اذان و مرثيه و غيره باشد.

________________________________________
خمينى، سيد روح اللّٰه موسوى، توضيح المسائل (محشّٰى - امام خمينى)، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، قم - ايران، هشتم، 1424 ه‍ ق

5: جامع المسائل (فارسى – فاضل)؛ ج‌1، ص: 583

سؤال 2179: آيا پول دادن به مرثيه‌سرايانى كه در لابلاى اشعار خود، بعضى از مطالب بى‌مدرك يا ضعيف السند را طرح مى‌كنند يا با غنا مى‌خوانند صحيح است؟ و آيا اصل عزادارى در اثر اين كار خلاف، حرام مى‌شود؟

جواب: با اين گونه مسائل نمى‌شود در برابر سنت ديرينه عزادارى و مرثيه‌خوانى ايجاد شبهه كرد. البته غنا حرام است. هر چند با خواندن قرآن همراه باشد.

و لازم است از مرثيه‌سرايانى استفاده شود كه مطالب صحيح و واقعى را بيان مى‌كنند.

________________________________________
لنكرانى، محمد فاضل موحدى، جامع المسائل (فارسى – فاضل)، دو جلد، انتشارات امير قلم، قم – ايران، يازدهم، ه‍ ق

6: جامع المسائل (بهجت)؛ ج‌2، ص: 464

نوح براى سيد الشهدا- عليه السلام‌

و بر خلاف آن، نوح به حق جايز و در مثل سيّد الشهدا- عليه السلام- و ساير اهل بيت عصمت- عليهم السلام- و ملحق به ايشان، مندوب است.

و از اينجا ظاهر است كه ترجيع حاصل در نوحِ جايز، مضرّ نيست، زيرا ترجيع غنايى و مطرب شأنى نيست و از آن سنخ موضوعاً خارج است، حتى از نوح عشاق‌ خيالى در فقد محبوبِ باطل، خارج است.

و از اين بيان ظاهر مى‌شود امتياز صوت بلبل و جغد؛ و آنكه غنا در شبيه به اوّل است نه شبيه به دوّم؛ و آنكه در اوّل، فرقى بين سير مغنى كه عاشقانه است براى غايت سرور از وصل يا غايت حزن از هجر، نيست در تحقّق غنا و حرمت آن؛ و آنكه دوّمى منتهى در كيفيّت سير به غايت، به نهايت هيچ‌كدام نيست و شبيه به آن نيست. و ممكن است از اين قسم باشد ترجيعات در مراثى سيّد الشهدا- عليه السلام- و در قرائت قرآن كه ترجيع غنايى و مطرب نيست و هر كدام به نهايتى غير نهايت ديگر، بلكه ضدّ آن، منتهى مى‌شود، نه آنكه غنا در اينها جايز است، بلكه جايزْ غنا و مطرب نيست، و هو العالم.

________________________________________
گيلانى، فومنى، محمد تقى بهجت، جامع المسائل (بهجت)، 5 جلد، دفتر معظم‌له، قم – ايران، دوم، 1426 ه‍ ق

جامع المسائل (بهجت)؛ ج‌5، ص: 206

5. غنا (كه عبارت است از مدّ صوت مشتمل بر ترجيع مطرب) حرام است و فاعل آن فاسق و مردود الشهادة است، و همچنين مستمع آن. آيا اين حكم سارى است در تلاوت قرآن و ذكر اشعار مشتمله بر مدح اهل بيت سلام اللّٰه عليهم يا مصايب ايشان؟

مبتنى است بر حصول طرب و خفّت (كه مرتبه‌اى از سكر است در اين مقام) و عدم آن، چون مطرب شأنى محرّم است، و مراتب سكر- كه صدّ از ذكر اللّٰه ملاك حرمت آن است- اختصاص به معانى ندارد بلكه متولد از خصوصيت صوت است اگر چه مفهوم نباشد معناى آن، لكن اگر حاصل از اذكار مذكورۀ الهيّه ضدّ آن اثر نباشد، يعنى زوال عقل در اوّلى و غلبۀ نفسانيت حاصل است، به خلاف عكس آن در دومى، به شهادت مناسبت اوّلى با مجلس اهل فسوق و عصيان، به خلاف دومى، چنان چه مستفاد از مثل «ليست بالتي يدخل عليها الرجال» است؛ پس با احراز اتحاد در ملاك مذكور، محرّم، و بدون آن محكوم به حلّيت است؛ و منقول از جمعى از اعاظم متأخرين، عمل به وجه دوم است، و از جماعتى، عمل به وجه اول، و اللّٰه العالم؛ و احوط اقتصار بر قرائت با صوت حَسَن و ذكر غير بالغ به حدّ اطراب شأنى است.

________________________________________
گيلانى، فومنى، محمد تقى بهجت، جامع المسائل (بهجت)، 5 جلد، دفتر معظم‌له، قم – ايران، دوم، 1426 ه‍ ق

7: احكام نوجوانان (صافى)؛ ص: 179

مسألۀ 488- آوازى كه مخصوص مجالس لهو و بازيگرى است، غنا و حرام مى‌باشد، و اگر نوحه يا روضه يا قرآن را هم با غنا بخوانند حرام است، ولى اگر آن را با صداى خوب‌ بخوانند كه غنا نباشد، اشكال ندارد.

________________________________________
گلپايگانى، لطف الله صافى، احكام نوجوانان (صافى)، در يك جلد، نشر راسخون، قم – ايران، پانزدهم، 1424 ه‍ ق

8: غنا، موسيقى؛ ج‌3، ص: 1804

سؤال: آيا غنا حرام است مطلقا و در هيچ موضعى استثنا نشده مثل مراثى سيد الشهدا و قرآن و غير آن يا مستثنيات دارد و آيا اجتناب از صوت مشتبه الحال از حيثيت غنا و غيره لازم است يا نه؟

جواب: حرام است و مدار تشخيص آن به عرف است كه بگويند خوانندگى مى‌كنند. بلى اگر بگويند كه مرثيه مى‌خوانند، يا قرآن مى‌خوانند، آن وقت ضرر ندارد و استثنا كه در غنا شده است و دليل معتبرى دارد استثنا در عروسى هست به چند شرط:

اوّل: آنكه عروسى شرعى باشد، نه آنكه زنِ غير را يا در عدّۀ غير، با علم و اطلاع عروسى نمايند؛ دوّم: آنكه غناكننده زن باشد، نه مرد. بلكه احتياط اين است كه كنيز باشد؛ سوّم: آنكه تكلّم به باطل نكند؛ چهارم: آنكه استعمال آلات لهو مثل تار و طنبور و نى و دف يا سنج ننمايند. بلى سنج ضرر ندارد «1»؛ پنجم: آنكه مرد داخل بر ايشان نشود؛ ششم: آنكه اجنبى صوت زن را نشنود؛ هفتم: آنكه در نكاح دائم باشد نه منقطع و ملك يمين و تحليل؛ هشتم: آنكه در حال زفاف «2»، كه وقت داخل كردن عروس به خانه داماد است باشد، يا آنكه در وقت متعارف از عروسى در بلاد باشد، نه آنكه تا يك سال يا شش ماه مثلًا طول بدهند.

________________________________________
مختارى، رضا و صادقى، محسن، غنا، موسيقى، در يك جلد، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم، قم - ايران، اول، 1419 ه‍ ق

 بیرانوند